maandag 16 maart 2015

Fabels en feiten over het Vinkje


Ik merkte dat er na mijn vorige post over het Vinkje aardig wat vragen en onduidelijkheid was over het Vinkje. Hierdoor ben ik nog wat dieper gaan graven in de wereld van ‘het Vinkje’ en heb ik contact gehad met de stichting achter het Vinkje. Zo werd het voor mij nog allemaal wat duidelijker. Daarnaast ben ik zelf ook flink wat uren bezig geweest met het onderzoeken naar de ‘waarheden’ over het Vinkje.


Is het Vinkje te koop?
Dit heb ik mij heel lang afgevraagd en vele van jullie blijkbaar ook. Ik ben dan ook blij dat het mij nu helemaal duidelijk is geworden! Het Vinkje krijgt per jaar van supermarkten , producenten en cateraars geld. Zij betalen dus om het Vinkje-initiatief mogelijk te maken. Maar dat wil nog niet zeggen dat het Vinkje daardoor op hun producten geplaatst mag worden. Producten moeten voldoen aan criteria voor verzadigd vet, suiker, zout, calorieën en vezels, opgesteld door wetenschappers, en die criteria zijn doorslaggevend. Als er te veel zout in een soep zit, mag het Vinkje niet op het pak. En als er te veel vet in kaas zit, mag het Vinkje er niet op. Ook al heeft het bedrijf de portemonnee getrokken.  Een externe controle-organisatie toetst producten op de wetenschappelijke criteria. Die geeft ook aan als er bijvoorbeeld te veel suiker of zout in zit.  Dan kan het merk zelf beslissen of ze er niks mee doet, en dus het Vinkje niet krijgt. Of dat men het product aanpast aan de criteria van de wetenschappers zodat het Vinkje wel geplaatst mag worden.

Een Vinkje op mayonaise? Dat is toch niet gezond?
Voordat ik in aanraking kwam met het Vinkje was dit een logische opmerking van mij. Mayonaise met het Vinkje. Het lijkt dan net alsof de saus gezond is, terwijl de werkelijkheid heel anders is... Het zit zo: het Vinkje met de blauwe cirkel staat voor een betere keuze binnen een productgroep. De wetenschappers achter het Vinkje hebben in totaal 26 productgroepen benoemd (denk aan: kaasproducten, granen, vlees, soepen en broodbeleg). Voor iedere productgroep gelden andere criteria voor verzadigd vet, suiker, zout, calorieën en/ of vezels. Bij brood wordt extra rekening gehouden met de hoeveelheid zout en vezels, bij dranken is er extra aandacht voor de hoeveelheid suiker. Zo gelden er dus ook criteria voor sauzen. Gezond? Nee, dat zeker niet. Maar er zitten wel minder calorieën en verzadigde vetten in dan in veel vergelijkbare sauzen. Dus als je dan een keer een beetje mayonaise bij het eten wilt, dan kun je het beste kiezen voor eentje met een Vinkje.

Wat is het verschil tussen het Vinkje met de blauwe cirkel en de groene cirkel?
Ik kwam erachter dat het Vinkje er in twee kleuren is. Er is een Vinkje met een groene cirkel en een Vinkje met een blauwe cirkel. De groene cirkel staat op gezondere producten uit de Schijf van Vijf. Dat zijn producten met belangrijke voedingsstoffen die je dagelijks nodig hebt. Een voorbeeld hiervan is brood met meer vezels en minder zout. Daarnaast is er het Vinkje met de blauwe cirkel. Dat vind je op producten die niet in de Schijf van Vijf zitten. Heel kort door de bocht: dat zijn de extraatjes. Er zit wel minder verzadigd vet, suiker, zout, energie in. De mayonaise met minder calorieën en vet die we hierboven benoemden, heeft dus het Vinkje met de blauwe cirkel.

Waarom staat het Vinkje niet standaard op alle betere producten?
Het Vinkje is een vrijwillig initiatief van de bedrijven uit de levensmiddelenbranche. Het wordt niet financieel ondersteund door bijvoorbeeld de overheid of andere organisaties. Ieder bedrijf dat het Vinkje wil gebruiken op producten of bij recepten moet zich eerst aansluiten bij de stichting. En ja, dat gaat gepaard met een vergoeding (zie ook het antwoord op de eerste vraag die ik stelde). Bijna honderd bedrijven doen dit nu; zij gebruiken het Vinkje op producten die goedgekeurd zijn door de de externe controle-instantie. De rest (nog) niet. Het kan dus voorkomen dat er bedrijven zijn die wél een product hebben dat aan de criteria voor vet, suiker, zout, calorieën en vezels voldoet, maar geen Vinkje heeft. Dat maakt het voor ons, consumenten, niet gemakkelijker. Van producten mét het Vinkje weten we in ieder geval zeker dat ze wat beter voor ons zijn.

Kan ik zoveel als ik wil van producten met het Vinkje eten?
Eigenlijk wist ik stiekem al wel het antwoord op deze vraag. Maar misschien zijn er mensen die het Vinkje als excuus gebruiken om toch meer te gaan eten omdat het toch het Vinkje bevat. Voor alle duidelijkheid: nee, je kunt nooit onbeperkt van producten met het Vinkje eten.  Eet met mate, is het advies. En gevarieerd. 
Iemand die alleen maar bananen eet, is ook niet gezond bezig.

Let het Vinkje ook op calorieën?
Ja, want het is belangrijk om minder calorieën te eten. Zo ga je overgewicht tegen. Het Vinkje met de blauwe cirkel staat op producten zoals snacks en dranken. Deze producten zien we doorgaans als 'caloriebommen'. Als het Vinkje erop staat bevatten ze niet te veel calorieën. In snacks met het Vinkje met de blauwe cirkel, zitten bijvoorbeeld niet meer dan 110 kcal per portie. Wil je dit per productgroep weten? Op de website van het Vinkje  staat per productgroep aangegeven hoeveel calorieën er maximaal in een product met het Vinkje mogen.


Wie toetst een product op de criteria? Dat wordt zeker door merken zelf gedaan...
De wetenschappers bepalen de criteria voor verzadigd vet, suiker, zout, calorieën en vezels. Iedere drie tot vier jaar gaan zij na of de regels misschien nog wat scherper kunnen. Zo wordt ons eten en drinken steeds wat minder zoet, vet en zout. Als een bedrijf het Vinkje op bijvoorbeeld een pastasauszak, rijstverpakking of groenteblik wil drukken, moet eerst gecontroleerd worden of het product binnen de grenzen van het toegestane blijft. Een bedrijf controleert dat niet zelf. Daarvoor wordt een externe toetsingsinstantie ingeschakeld. Pas als de controleurs vaststellen dat het product voldoet, mag het Vinkje op het etiket. Daarnaast geldt dat producten  het Vinkje ook weer kwijt kunnen raken als ze na aanscherping van de wetenschappelijke criteria niet meer voldoen. De merken zelf hebben geen invloed op de criteria.

Ik moet eerlijk zeggen dat het mij nu veel duidelijker is geworden en ik hoop dat dit ook voor jullie geldt. Deze inspirerende antwoorden hebben mij er wel toe gezet om binnenkort eens een soort eet dagboek te gaan maken met producten die ik zou kunnen vervangen voor het Vinkje.

Q: Hoe staan jullie na het lezen van dit tegenover het Vinkje? 

Deze blogpost is in Samenwerking met Het Vinkje.

Volg mij ook op Twitter , Facebook , Bloglovin' en Instagram? En blijf altijd op de hoogte. Bedankt voor het lezen en het reageren.  

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.